پژمان غفوری
پژوهشگر حقوق عمومی
مدرس دانشگاه

در قلمرو حقوق عمومی و در سپهر فلسفه سیاسی حاکمیت ملی به عنوان هسته بنیادین تشکیل دهنده هویت سیاسی یک ملت تلقی می گردد که پاسداری از آن بر تمامی قواعد و نصوص دیگر اولویت دارد و هرگونه تعرض به این ساحت با پاسخ قاطع حقوقی و نظامی مواجه خواهد شد در جهان معاصر که حقوق بین الملل تحت تاثیر قدرت‌های بزرگ با چالش‌های جدی روبرو شده است بازخوانی مفاهیم دفاع مشروع و صیانت از تمامیت ارضی در برابر تجاوزات خارجی اهمیتی مضاعف می یابد که مصداق عینی و متاخر آن را در تقابل نظامی اخیر میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده مشاهده کردیم تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در فوریه سال ۲۰۲۶ که منجر به شهادت مظلومانه قائد عظیم الشان و رهبر شهید انقلاب اسلامی گشت که نه تنها نقض فاحش حاکمیت یک کشور بلکه تعرض به بنیان‌های صلح و امنیت جهانی بود این واقعه تلخ که لایه‌های عمیقی از تروریسم دولتی را در خود نهفته دارد از منظر حقوق بین الملل یک جنایت جنگی آشکار محسوب می شود که مسئولیت کیفری و مدنی آن متوجه دولت متجاوز است بر پایه منشور ملل متحد به ویژه ماده ۵۱ حق ذاتی دفاع مشروع برای هر دولتی که مورد حمله مسلحانه قرار گیرد به رسمیت شناخته شده است و ایران با اتکا به همین اصل قانونی و شرعی از حق قطعی خود برای بازدارندگی و تنبیه متجاوز بهره می جوید ۰ در ساحت حقوق اساسی داخلی نیز انسجام و پایداری ساختارهای قانونی ایران در مواجهه با این تکانه بزرگ به خوبی تجلی یافت و فرآیند انتقال قدرت طبق اصل ۱۱۱ قانون اساسی با دقت و سرعت انجام پذیرفت انتخاب حضرت آیت الله حاج سید مجتبی خامنه ای به عنوان رهبر جدید توسط مجلس خبرگان در هفدهم اسفند ماه سال یکصد و چهارصد و چهار هجری شمسی نشان داد که نظام ولایی بر پایه‌هایی استوار بنا شده است که با حذف فیزیکی مقامات عالی خود دچار تزلزل نمیگردد و تداوم فرماندهی کل قوا و هدایت امور جامعه را با صلابت ادامه میدهد این ثبات حقوقی در میانه جنگ در حقیقت نوعی جهاد تبیینی و اجرایی بود که تمامی محاسبات دشمن را برای ایجاد خلا قدرت در ایران به بن‌بست کشاند از منظر حقوق عمومی حاکمیت یک مفهوم اعتباری محض نبوده بلکه حقی است که از اراده الهی و میثاق ملی برمی‌خیزد و شهادت رهبری بزرگ در این مسیر مهر تاییدی بر صدق و پایبندی نظام به آرمان‌های متعالی خود است ایالات متحده با هدف قرار دادن عالی‌ترین مقام سیاسی و مذهبی ایران عملا تمامی موازین دیپلماتیک و کنوانسیون‌های مربوط به مصونیت سران دولت‌ها را به چالش کشید و نشان داد که برای تحمیل هژمونی خود هیچ حد ومرزی برای حقوق بشر و قوانین بین المللی قائل نیست در چنین شرایطی دکترین دفاعی ایران از حالت پدافندی به یک الگوی فعال و تهاجمی تغییر یافته است که بر مبنای آن هرگونه تهدید در نطفه خفه خواهد شد و حق قصاص و انتقام سخت به عنوان یک تکلیف حقوقی و شرعی برای دولت و ملت ایجاد میگردد این نبرد نابرابر که در آن خون پاک رهبری و فرزندان غیور میهن بر زمین ریخت فصل جدیدی از حقوق مقاومت را در جهان گشوده است که در آن ملت‌های آزاده با الگوگیری از ایستادگی ایران در برابر ستمگران جهانی قد علم میکنند تحلیلگران معتقدند که پایداری ساختار اداری و نظامی ایران پس از عروج ملکوتی رهبر شهید و بیعت سریع و قاطع با رهبر جدید پاسخی حقوقی به توطئه‌هایی بود که فروپاشی نظام را نشانه رفته بودند اما امروز شاهدیم که این نهاد مقدس با تکیه بر فقه حکومتی و عقلانیت سیاسی نه تنها ضعیف نشده بلکه با انسجامی بیشتر در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی گام برمیدارد و خون مطهر شهدا تضمین کننده بقای حاکمیت و استقلال کشور در برابر تندبادهای حوادث است تبیین ابعاد این جنایت در مجامع حقوقی جهان و مستندسازی دقیق نقض قوانین بین المللی توسط آمریکا وظیفه ای است که بر عهده حقوقدانان و نخبگان دانشگاهی قرار دارد تا چهره واقعی مدعیان دروغین نظم جهانی افشا گردد و حقانیت مسیر مقاومت که ریشه در فطرت پاک انسان‌ها و تعالیم انبیا دارد بر همگان روشن شود ایران اسلامی تحت هدایت رهبری جدید و با الهام از سیره جاویدان رهبر شهید خود ثابت کرده است که در دفاع از کیان اسلام و مرزهای جغرافیایی خویش با هیچ قدرتی معامله نخواهد کرد و تا استقرار کامل عدالت و برچیدن بساط ظلم در منطقه به مبارزه حقوقی و نظامی خود ادامه خواهد داد این راه روشن که با ایثار و شهادت مزین گشته است تداوم بخش نهضت عاشورا در عصر حاضر بوده و پیروزی نهایی را برای مستضعفان جهان نوید میدهد که در آن حاکمیت قانون و کرامت انسانی بر ویرانه‌های استکبار جهانی بنا خواهد شد و نام بلند ایران و رهبران شهیدش در حافظه تاریخی بشریت به عنوان سمبل آزادگی و حق‌طلبی تا ابد ماندگار خواهد بود