جنگ جهانی دوم تجربه تلخی بود که جامعه بشری در سال های بین هزار و نهصد و سی و هشت تا هزار و نهصد و چهل و پنج با آن مواجه شد و بلافاصله دادگاه نورنبرگ و دادگاه توکیو برای محاکمه و مجازات جنگ افروزان آلمانی و ژاپنی تشکیل شد و سران جنگ طلب را […]
جنگ جهانی دوم تجربه تلخی بود که جامعه بشری در سال های بین هزار و نهصد و سی و هشت تا هزار و نهصد و چهل و پنج با آن مواجه شد و بلافاصله دادگاه نورنبرگ و دادگاه توکیو برای محاکمه و مجازات جنگ افروزان آلمانی و ژاپنی تشکیل شد و سران جنگ طلب را به مجازات مقرر به ویژه اعدام و حبس محکوم کرد با این حال علی رغم گذشت هشت دهه از زمان تاسیس سازمان ملل متحد دهکده جهانی هنوز رنگ آرامش و صلح واقعی را به خود ندیده و هر روز در نقطه ای از جهان شاهد نسل کشی و جنگ تجاوزکارانه و نقض حقوق بشر و حقوق بشردوستانه هستیم علاوه از آن نسل کشی های اخیر یوگسلاوی سابق و روندا و برمه و غزه ثابت کرد که باز هم می توان شاهد ارتکاب جنایت جنگی و جنایات علیه بشریت و نسل کشی شد به همین جهت در سال هزار و نهصد و نود و هشت اساسنامه دیوان بین المللی کیفری تصویب شد و از دو هزار و دو میلادی شعبات کیفری این دیوان شروع به رسیدگی کرد معهذا وفق ماده شانزده اساسنامه دیوان شورای امنیت مجاز است که هر زمان اراده کرد مانع از ادامه تحقیق و تعلیق تبه کاران بین المللی گردیده و علاوه از آن مجازات های تعیین شده برای جنایتکاران بیشتر به شوخی شباهت دارد تا مجازات جنایتکاران.گفته شده که جنایت جنگی عبارت است از نقض فاحش قواعد و مقررات حقوق جنگ یا حقوق مخاصمات مسلحانه شامل عهدنامه های مورخ ۱۹۴۹ ژنو ( عهدنامه های چهارگانه ژنو) پروتکل های الحاقی شماره ۱و ۲ مورخ ۱۹۷۷ و سایر قواعد و عرف های مسلم حقوق بین المللی حاکم به مخاصمات مسلحانه بین المللی و غیر بین المللی جنایات جنگی بدون قید حصر عبارتند از :
۱- جنایات ارتکابی علیه افراد غیرنظامی
۲- جنایات ارتکابی علیه مجروحان و اسیران جنگی
۳- غارت اموال عمومی یا خصوصی در زمان جنگ
۴- حمله بمباران و تخریب شهر و روستاها و اهداف غیرنظامی دشمن که فاقد ضرورت نظامی باشد
۵- جنایات ارتکابی در سرزمین های اشغالی
۶- کشتن و مجروح کردن نظامیانی که سلاح خود را بر زمین گذاشته و تسلیم شده اند
۷- جنایت جنگی
۸- استفاده از سلاح های ممنوعه مفاد اساسنامه دیوان کیفری بین المللی (ماده ۸)
اصولا حقوق بین المللی عرفی بر مبنای رفتار و عملکرد مستمر دولت ها و اصول کلی حقوقی شکل گرفته است و از کنوانسیون ۱۹۰۷ لاهه به این سو اعمالی مانند خشونت جنسی یک جرم جنگی محسوب می شود در جنایات ارتکاب یافته در بوسنی و هرزه گوین زنان آماج بیشترین تجاوزات جنسی قرار گرفتند که لکه ننگی در تاریخ جنگ های جهان محسوب می گردد( میرمحمد صادقی ۸۴,۱۳۷۷) بایستی به این نکته توجه کرد که مهم ترین اصول اساسی حقوق بشردوستانه بین المللی که بایستی آنها را به عنوان محدودیت های نظامی تلقی کرد عبارتند از اصل ضرورت ،اصل محدودیت ،اصل تفکیک و اصل تناسب همین طور می توان به اصول اساسی ذیل نیز اشاره ای گذرا داشت:
۱ـ انتخاب وسیله برای وارد کردن صدمات جدی به دشمن نامحدود نیست
۲- کاربرد تسلیحاتی که موجب ورود رنج بیهوده شود ممنوع است
۳- حمله غیرمشخص یا کور به شهرهای بی دفاع ممنوع است
۴- تنها هدف مشروع در جنگ بایستی تضعیف نیروهای نظامی دشمن باشد
۵- استفاده از تسلیحات آسیب زننده به محیط زیست ممنوع است
۶- شکنجه غیرنظامیان و نظامیان ممنوع است
۷- استفاده از روش های خیانتکارانه ممنوع است
۸ـ استفاده از سلاح های انفجاری در بدن انسان ها ممنوع است
۹- بمباران هوایی غیرنظامیان ممنوع است
بر اساس ماده ۵ اساسنامه دیوان بین المللی کیفری دیوان صلاحیت رسیدگی به جنایات جنگی را دارا است و این جنایات همان ها هستند که در ۴ کنوانسیون ژنو به آن اشاره شده است در عین حال بیان این نکته ضرورت دارد که جنایات جنگی بایستی در قالب یک سیاست کلی انجام شود که ماده ۸ اساسنامه دیوان به آن اشاره کرده است و در مخاصمات مسلحانه غیر بین المللی نیز رعایت آن ها ضرورت دارد البته بر مبنای اصل صلاحیت جهانی این گونه جنایات درهمه کشورها قابل پیگیری هستند و همه کشورها حق دستگیری، محاکمه و مجازات تبهکاران جنگی را دارند.

Tuesday, 20 October , 2026